Aktualności

Sala wypełniła się po brzegi, a wszystko za sprawą wyjątkowego gościa - o pięciu parkach narodowych Czarnogóry opowiadał były dyrektor Gorczańskiego Parku Narodowego, Janusz Tomasiewicz, który od kilkunastu lat przemierza Bałkany, dokumentując ich przyrodnicze bogactwo.

Prezentacja była szczegółowym i bogato ilustrowanym przeglądem pięciu obszarów chronionych, zajmujących łącznie około 8% powierzchni Czarnogóry. Prelegent podsumował swoje wieloletnie wędrówki, dzieląc się zarówno wiedzą przyrodniczą, jak i osobistymi obserwacjami dotyczącymi przemian zachodzących w tym niewielkim, lecz niezwykle zróżnicowanym kraju.

Wprowadzenie i kontekst geograficzny

Na początku wystąpienia Janusz Tomasiewicz przybliżył podstawowe informacje o Czarnogórze. Podkreślił, że państwo to jest mniejsze od województwa małopolskiego (13,1 tys. km² wobec 15,1 tys. km²), a zamieszkuje je nieco ponad 600 tysięcy osób. Mimo niewielkiej powierzchni kraj wyróżnia się ogromnym bogactwem krajobrazowym - od wybrzeża Adriatyku po wysokie pasma górskie.

Park Narodowy Lovćen

Pierwszym omawianym obszarem był park położony w pobliżu historycznej stolicy kraju – Cetinje. Centralnym punktem tego miejsca jest mauzoleum Piotr II Petrowić-Niegosz, usytuowane na Jezerskim Wierchu. Prelegent wspomniał o 461 schodach prowadzących na szczyt oraz o rozległej panoramie obejmującej znaczną część kraju. Opisał również krajobraz krasowy, buczyny oraz bogatą florę, w tym liczne rośliny charakterystyczne dla regionu śródziemnomorskiego.

Park Narodowy Jezioro Szkoderskie

Kolejnym przystankiem było największe jezioro Bałkanów – Jezioro Szkoderskie, którego dwie trzecie powierzchni leży w Czarnogórze, a jedna trzecia w Albanii. Tomasiewicz określił ten obszar mianem „ptasiego raju” – gniazduje tu około 280 gatunków ptaków, w tym pelikan kędzierzawy. Zwrócił także uwagę na bogactwo ichtiofauny – 48 gatunków ryb – oraz na turystyczne miejscowości Virpazar i Rijeka Crnojevića, stanowiące ważne centra ruchu turystycznego.

Park Narodowy Biogradska Góra

Następnie prelegent przedstawił jeden z najstarszych obszarów chronionych w Europie, którego ochrona sięga 1878 roku. Sercem parku jest Biogradzka Puszcza - jeden z ostatnich dziewiczych lasów na kontynencie. Podkreślono imponujące rozmiary buków, jaworów i jodeł oraz niezwykłe bogactwo flory liczącej około 2000 gatunków roślin, w tym liczne endemity.

Park Narodowy Prokletije

W dalszej części wystąpienia omówione zostały tzw. Góry Przeklęte – pasmo o wyraźnie alpejskim charakterze i deniwelacjach sięgających 2000 metrów. Prelegent zwrócił uwagę na zjawiska krasowe, zwłaszcza wywierzysko Oko Skakavice, z którego wypływa woda o stałej temperaturze około 8°C. Wspomniał również o rejonie jeziora Hridskiego oraz o występowaniu borów sosny rumelijskiej, charakterystycznych dla tego obszaru.

Park Narodowy Durmitor

Ostatnim omawianym parkiem był Durmitor, słynący z wysokogórskich krajobrazów. Najwyższym szczytem jest Bobotov Kuk (2523 m n.p.m.). Szczególne miejsce w prezentacji zajmował Kanion rzeki Tary, uznawany za najgłębszy w Europie (około 1300 m). Tomasiewicz wskazał na liczne formy polodowcowe, piargi oraz rozległe hale, które w wyniku zanikania tradycyjnego pasterstwa stopniowo zarastają lasem.

Refleksja końcowa

Na zakończenie prelegent zauważył, że Czarnogóra dynamicznie się zmienia. Z jednej strony obserwujemy naturalną sukcesję lasu na dawnych terenach wypasowych, z drugiej - intensywny rozwój infrastruktury turystycznej. Przyszłość czarnogórskich parków narodowych zależeć będzie od zachowania równowagi między ochroną przyrody a rozwojem gospodarczym.

Spotkanie w Galerii „Pod Aniołem” po raz kolejny udowodniło, że cykl „Wędrówki z pasją” trafia w oczekiwania mieszkańców i gości Rabki-Zdroju. Opowieść Janusza Tomasiewicza była nie tylko podróżą przez malownicze krajobrazy Bałkanów, lecz także refleksją nad odpowiedzialnością za wspólne dziedzictwo przyrodnicze Europy.

Partnerem wydarzenia była marka lokalna Zagórzańskie Dziedziny.

red. fot. Piotr Kuczaj